Name: speaker-search
Address: Mahlower Straße 23-24, Berlin, 12049, DE
Telephone: +49 30 2009507-0

Het kleine talenlexicon: de Maltese taal

In onze reeks “Het kleine talenlexicon” stellen we je vandaag het Maltees voor. De taal van het eiland Malta heeft zich ooit uit het Maghrebijns Arabisch ontwikkeld, is de enige Semitische taal in Europa en ook de enige die het Latijnse alfabet gebruikt.

Maltees (Malti) behoort tot de Semitische talen (net als bijvoorbeeld Arabisch of Hebreeuws) en stamt uit de Afro-Aziatische taalfamilie. Het is ooit ontstaan uit een Arabisch dialect en daarmee ook de enige zelfstandige Semitische taal in Europa, en bovendien de enige die het Latijnse alfabet gebruikt.

Nadat Malta rond 870 door de Arabieren was veroverd, ontwikkelde zich daar een eigen omgangstaal. Aanvankelijk ging het om een dialect van het Maghrebijns Arabisch, maar door de kerstening los van het Arabische cultuurgebied en door de aansluiting bij het katholieke Europa ontwikkelde het zich zelfstandig. Grote invloed op die ontwikkeling hadden vooral het Italiaans en het Engels.

Na 1091 werd Malta eerst Normandisch, maar pas vanaf 1240 werden de moslims verdreven door de Staufische koning Frederik II, die niet alleen keizer van het Heilige Roomse Rijk, maar ook koning van Sicilië was. Door de komst van Siciliaanse leenheren won het Italiaans aan betekenis en beïnvloedde het de Maltese taal.

Later behoorde Malta samen met Aragón en Castilië tot het Spaanse koninkrijk, dat door de Habsburgers werd geregeerd. Keizer Karel V droeg het eiland in 1530 uiteindelijk over aan de Orde van Sint-Jan (Orde van Malta). Daardoor kreeg het Frans als communicatietaal tussen de ordesridders en de bevolking een zekere betekenis.

In 1789 veroverden Napoleontische revolutionaire troepen het eiland. Maltese opstandelingen vroegen Groot-Brittannië om hulp, dat vervolgens de havens van het eiland blokkeerde. De Franse troepen verlieten Malta in 1800, en in 1814 werd Malta een Britse kroonkolonie. Vanaf dat moment had het Engels grote invloed op het Maltees. Engels is tot op de dag van vandaag naast Maltees officiële taal op het eiland. Toch behield ook in die tijd het Italiaans zijn betekenis als taal van onderwijs en rechtspraak en verloor het pas in 1934 de status van officiële taal.

In 1964 werd Malta uiteindelijk onafhankelijk, maar pas in 1974 werd de monarchie afgeschaft. Tot dan toe was de Engelse koningin nog staatshoofd van Malta. Sinds de onafhankelijkheid van Groot-Brittannië is Malta lid van het Gemenebest van Naties.

Zoals al gezegd is Maltees de enige Semitische taal die met het Latijnse alfabet wordt geschreven. Daarnaast worden de speciale tekens “Ċ”, “Ġ”, “Ħ”, “Ż” en “Għ” gebruikt. De uitspraak verschilt inmiddels sterk van het Arabisch, maar toch zijn er veel verwante woorden, zoals stad (Maltees: belt, Arabisch: بلد (balad)), hemel (Maltees: sema, Arabisch: سماء (samāʾ)) of maand (Maltees: xahar, Arabisch: شهر (šahr)). Hoewel er in de loop der eeuwen verschillen in fonologie en ook syntaxis ten opzichte van het Arabisch zijn ontstaan, is de basisstructuur nog altijd duidelijk Semitisch.

Feiten over de Maltese taal: