Het kleine talenlexicon: de Portugese taal

Portugees is een Romaanse taal en stamt uit de Indo-Europese taalfamilie. Nauwer gezien kun je het samen met het Spaans (Castiliaans), het Catalaans en andere talen van het Iberisch Schiereiland indelen bij de Ibero-Romaanse talen. Het Portugees heeft, samen met het Galicisch, zijn oorsprong in het Galicisch-Portugees.

In de 15e en 16e eeuw, in de tijd van de Portugese ontdekkingsreizen, verspreidde de Portugese taal zich over Afrika, Azië en Amerika. In de 16e eeuw was Portugees de lingua franca in Afrika en Azië en vergemakkelijkte het zo sterk de handel met die regio’s. Deze zogeheten pidgintalen (een gereduceerde taalvorm met een sterk vereenvoudigde grammatica, die als hulptaal wordt aangeleerd om te communiceren) breidden in de loop der tijd hun grammatica en woordenschat weer uit, zodat er nieuwe lokale talen ontstonden, zoals het Saramaccaans in Suriname of het Kriol in Guinee-Bissau en Senegal.

Als Romaanse taal vertoont het Portugees vooral parallellen met Spaans, Catalaans, Italiaans, Frans en Roemeens. Vooral met het Spaans komt het in grammatica en syntaxis sterk overeen. Zo kan elke Portugees met een beetje oefening Spaans verstaan. De uitspraak van het Portugees verschilt echter sterk. Veel woorden uit de Portugese woordenschat stammen (zoals bij de Romaanse talen in het algemeen) uit het Latijn.

Naast het Standaardportugees (Estremenho) bestaan er veel verschillende dialecten, vooral in Portugal en Brazilië. In Angola onderscheidt men in totaal 3 dialecten. Het Afrikaanse Portugees heeft vooral met het Braziliaans-Portugees veel gemeen. Vooral de uitspraak in Sao Tomé en Principe (Santomense) is sterk verwant aan de uitspraak in Brazilië.

Omdat de verspreiding en ontwikkeling van de Portugese taal historisch en geografisch zeer divers is, wordt ze internationaal gereguleerd door het Internationaal Instituut voor de Portugese Taal en de Gemeenschap van Portugeestalige Landen (CPLP). 

Feiten over de Portugese taal:

• Verspreiding: Portugal, Brazilië, Afrikaanse landen zoals Angola, Mozambique, Namibië of Zuid-Afrika, India, Luxemburg
• Officiële taal in: Portugal, Brazilië, Angola, Equatoriaal-Guinea, Guinee-Bissau, Kaapverdië, Mozambique, Sao Tomé en Principe,  Macau, Oost-Timor, Afrikaanse Unie, Europese Unie, Organisatie van Amerikaanse Staten, Mercosur (gemeenschappelijke markt van Zuid-Amerika), UNASUR (Unie van Zuid-Amerikaanse Naties), Gemeenschap van Portugeestalige Landen
• Sprekers: ca. 240 miljoen
• Taalcodes: pt (ISO 639-1), por (ISO 639-2), por (ISO 639-3)
• Taalkundige classificatie: Indo-Europese talen - Italische talen - Romaanse talen -Ibero-Romaanse talen - Galicisch-Portugese taal

Foto: SeanPavonePhoto - fotolia.com